Na een crematie zijn er verschillende manieren om de as van een overledene een passende bestemming te geven. U kunt de as bijvoorbeeld thuis bewaren in een urn, verdelen over meerdere kleine urnen of assieraden, laten bijzetten op een begraafplaats of verstrooien op een betekenisvolle locatie.
Welke keuze het beste past, is heel persoonlijk. De wensen van de overledene kunnen daarbij leidend zijn, maar ook de behoefte van familieleden, de gekozen herdenkingsplek en de geldende regels spelen een rol.
Op deze pagina leest u welke asbestemmingen mogelijk zijn en waar u rekening mee kunt houden bij het maken van een keuze.
Wat gebeurt er met de as na de crematie?
Na afloop van de crematie wordt de crematie-as zorgvuldig verzameld door het crematorium. Vervolgens wordt deze in een afgesloten asbus of tijdelijke urn geplaatst.
In Nederland blijft de asbus na de crematie minimaal één maand bij het crematorium. Tijdens deze wettelijke bewaartermijn wordt de as nog niet aan de nabestaanden meegegeven. Na deze periode kan de opdrachtgever de as ophalen of het crematorium opdracht geven om de gekozen asbestemming uit te voeren.
In België kunnen andere termijnen en procedures van toepassing zijn. Ook kan het nodig zijn om eerder door te geven wat er met de as moet gebeuren. Vraag daarom altijd na welke voorwaarden gelden bij het betreffende crematorium, de gemeente of de uitvaartondernemer.
U hoeft niet altijd direct een definitieve keuze te maken. Wanneer u nog twijfelt, kan de as vaak voorlopig in de originele asbus worden bewaard.
Wat wordt bedoeld met een asbestemming?
Een asbestemming is de manier waarop de crematie-as wordt bewaard, verwerkt, begraven, bijgezet of verstrooid.
Een asbestemming kan een vaste locatie zijn, zoals:
- een urnengraf;
- een urnenmuur;
- een columbarium;
- een urnentuin;
- een bestaand familiegraf;
- een natuurbegraafplaats;
- een officieel strooiveld.
U kunt ook kiezen voor een tastbare herinnering, zoals:
- een sierurn;
- een mini urn;
- een assieraad;
- een urnbeeld;
- een keramisch herinneringsobject;
- een persoonlijk ontworpen gedenkobject.
Het is bovendien mogelijk om verschillende asbestemmingen met elkaar te combineren. Zo kan een gedeelte van de as worden verstrooid, terwijl een ander deel wordt bewaard in een urn of assieraad.
Welke asbestemming past bij uw wensen?
Bij het kiezen van een asbestemming kan het helpen om eerst te bedenken waar u behoefte aan heeft.
U wilt de as dichtbij houden
Wilt u de herinnering aan uw dierbare in uw directe omgeving bewaren? Dan kunt u kiezen voor een urn in huis, een kleine herinneringsurn of een assieraad.
U wilt een plek kunnen bezoeken
Een urnengraf, urnenmuur, columbarium, urnentuin of bestaand familiegraf biedt een vaste herdenkingsplek waar nabestaanden naartoe kunnen gaan.
U wilt de as onder familieleden verdelen
De as kan over meerdere mini urnen, herinneringsobjecten of assieraden worden verdeeld. Hierdoor kan ieder familielid op zijn of haar eigen manier een tastbare herinnering bewaren.
U wilt de as teruggeven aan de natuur
Een biologisch afbreekbare urn, natuurbegraafplaats, herinneringsbos of waterurn kan passend zijn wanneer natuur en duurzaamheid belangrijk zijn.
U wilt de as loslaten op een bijzondere plaats
As kan onder voorwaarden worden verstrooid op een strooiveld, in een tuin, in de natuur, op het water of op zee.
U zoekt een unieke herinnering
U kunt een urn of gedenkobject op maat laten maken. Ook bestaan er mogelijkheden om zelf, eventueel onder begeleiding van een kunstenaar of keramist, een persoonlijk herinneringsobject te vervaardigen.
De as thuis bewaren in een urn
Veel nabestaanden kiezen ervoor om de as van hun dierbare thuis een plek te geven. Een urn kan worden geplaatst op een kast, dressoir, vensterbank of in een speciaal ingerichte herinneringshoek.
Er bestaan urnen in uiteenlopende materialen, stijlen en formaten. Denk aan keramiek, natuursteen, metaal, hout, glas of biologisch afbreekbare materialen. Naast herkenbare urnvormen zijn er moderne ontwerpen die eruitzien als een beeld, vaas of kunstobject.
In een grotere urn kan doorgaans de volledige hoeveelheid crematie-as worden bewaard. Kleinere urnen zijn bedoeld voor een gedeelte van de as.
Controleer daarom vooraf altijd de inhoudsmaat van de urn. De gemiddelde hoeveelheid as verschilt per persoon. Ook moet rekening worden gehouden met de manier waarop de as wordt aangeleverd, bijvoorbeeld in een aszak of afgesloten asbus.
Wanneer u de urn niet zelf wilt vullen, kan dit vaak worden gedaan door het crematorium, de uitvaartondernemer of de leverancier.
Een gedeelte bewaren in een mini urn
Een mini urn, ook wel keepsake urn genoemd, is geschikt voor een kleine hoeveelheid as. Dit kan een passende keuze zijn wanneer de as over meerdere nabestaanden wordt verdeeld.
Mini urnen zijn verkrijgbaar in verschillende uitvoeringen. Sommige zijn herkenbaar als kleine urn, terwijl andere meer lijken op een beeldje, hart, kaarsenhouder of decoratief herinneringsobject.
Het overige gedeelte van de as kan bijvoorbeeld in een grote urn worden bewaard, worden bijgezet of worden verstrooid.
Een kleine hoeveelheid as verwerken in een assieraad
In een assieraad wordt een symbolische hoeveelheid crematie-as bewaard. Het kan bijvoorbeeld gaan om een hanger, ring, armband of bedel.
Het sieraad kan worden voorzien van een klein afsluitbaar reservoir. Er zijn ook ontwerpen waarbij de as door een specialist permanent in het sieraad wordt verwerkt.
Omdat in een assieraad maar weinig as past, blijft het grootste gedeelte van de crematie-as beschikbaar voor een andere bestemming.
De as verdelen over meerdere familieleden
Het is niet noodzakelijk om alle as één bestemming te geven. Crematie-as kan worden verdeeld over verschillende urnen, sieraden en herinneringsobjecten.
Dit kan prettig zijn wanneer familieleden verschillende behoeften hebben. De ene nabestaande wil bijvoorbeeld graag een urn in huis, terwijl een ander liever een sieraad draagt. Een ander gedeelte van de as kan vervolgens worden verstrooid of bijgezet.
Bespreek bij voorkeur vooraf wie welk gedeelte ontvangt en hoe de resterende as wordt bestemd. Wanneer meerdere nabestaanden betrokken zijn, kan duidelijke afstemming misverstanden voorkomen.
Bij twijfel kan het crematorium of de uitvaartondernemer uitleggen hoe de as veilig kan worden verdeeld.
Een biologisch afbreekbare urn begraven
Voor mensen die waarde hechten aan natuur en duurzaamheid kan een biologisch afbreekbare urn een passende keuze zijn.
Deze urnen worden gemaakt van materialen die na verloop van tijd op natuurlijke wijze vergaan. Afhankelijk van het product kan de urn bijvoorbeeld bestaan uit zand, zout, papier, plantaardige vezels of andere afbreekbare grondstoffen.
Een biologische urn kan worden gebruikt voor:
- begraving op een natuurbegraafplaats;
- begraving in een urnengraf;
- plaatsing in de aarde op een toegestane locatie;
- tewaterlating op zee, een rivier of een meer;
- een natuurlijke asbestemming in een herinneringsbos.
De urn blijft stevig tijdens het bewaren en vervoeren. Na het begraven of te water laten begint het materiaal geleidelijk af te breken.
Controleer vooraf altijd of de biologische urn geschikt is voor de gewenste toepassing. Een urn die bedoeld is voor aarde hoeft niet automatisch geschikt te zijn voor gebruik op water.
Bijzetten in een urnengraf
Een urnengraf is speciaal bedoeld voor het begraven van één of meerdere urnen. Het graf bevindt zich meestal op een begraafplaats en is doorgaans kleiner dan een traditioneel graf.
Afhankelijk van de begraafplaats kan het urnengraf bestaan uit een ondergrondse urnenkelder. Boven het graf kan een gedenksteen, grafplaat of ander urnenmonument worden geplaatst.
De mogelijkheden verschillen per locatie. Zo kunnen er regels gelden voor:
- het aantal urnen in het graf;
- de afmetingen van het monument;
- de looptijd van het grafrecht;
- toegestane materialen;
- onderhoud en beplanting;
- verlenging van het grafrecht.
Vraag daarom vooraf een overzicht van de voorwaarden en kosten op bij de begraafplaats.
Bijzetten in een bestaand graf of familiegraf
In veel gevallen kan een urn worden geplaatst in een bestaand particulier graf of familiegraf. Dit kan bijvoorbeeld passend zijn wanneer familieleden na overlijden op dezelfde plek willen worden herdacht.
Ook wanneer de ene partner begraven is en de andere partner voor crematie heeft gekozen, kan bijzetting in hetzelfde graf soms mogelijk zijn.
Voor een urnbijzetting is meestal toestemming nodig van de rechthebbende van het graf. Daarnaast kunnen kosten worden berekend voor het openen en sluiten van het graf en voor eventuele werkzaamheden aan het grafmonument.
De exacte mogelijkheden zijn afhankelijk van de begraafplaats en het type graf.
Bijzetten in een urnenmuur of columbarium
Een columbarium is een wand, galerij of ruimte met nissen waarin urnen worden geplaatst. Een columbarium wordt daarom ook wel een urnenmuur of urnengalerij genoemd.
Er bestaan open en afgesloten nissen. Bij een open nis blijft de urn zichtbaar. Een afgesloten nis wordt meestal dichtgemaakt met een plaat van glas, steen of een ander materiaal.
Op de afdekplaat kunnen vaak persoonlijke gegevens worden aangebracht, zoals:
- de naam van de overledene;
- geboorte- en overlijdensdatum;
- een korte tekst;
- een symbool;
- een afbeelding of foto.
Sommige locaties bieden ruimte voor bloemen, een foto of een klein herinneringsvoorwerp.
Een columbarium kan zich buiten bevinden, maar er zijn ook overdekte of volledig inpandige varianten. Een binnencolumbarium kan prettig zijn wanneer u rustig bij de urn wilt kunnen zitten, ongeacht het weer.
Bezoek de locatie bij voorkeur voordat u een nis kiest. De sfeer, bereikbaarheid en uitstraling kunnen per crematorium of begraafplaats sterk verschillen.
Een urn plaatsen in een urnentuin
Een urnentuin is een speciaal ingericht gedeelte van een begraafplaats of crematoriumterrein. De urn wordt hier vaak bovengronds geplaatst in een monument, sokkel, urnenzuil of andere gedenkvorm.
Een urnentuin combineert de keuze voor crematie met een zichtbare herdenkingsplek. Nabestaanden kunnen de plek bezoeken en vaak bloemen of kleine decoraties plaatsen.
Informeer vooraf welke urnen en monumenten zijn toegestaan. Ook kunnen er voorschriften gelden voor afmetingen, materialen en onderhoud.
As verstrooien
Bij een asverstrooiing wordt de crematie-as uitgestrooid op een gekozen locatie. Voor veel mensen vormt dit een betekenisvol moment van afscheid en loslaten.
Mogelijke locaties zijn onder andere:
- een officieel strooiveld;
- een begraafplaats of crematoriumterrein;
- een eigen tuin;
- particulier terrein;
- een bos of natuurgebied;
- een strand;
- een rivier, meer of zee;
- een plek die belangrijk was voor de overledene.
U mag de as niet zonder toestemming op iedere willekeurige plek verstrooien. Op grond die niet van uzelf is, heeft u in beginsel toestemming nodig van de eigenaar of beheerder.
Ook natuurorganisaties, gemeenten en terreinbeheerders kunnen eigen voorwaarden hanteren.
Verstrooien op een officieel strooiveld
Veel crematoria en begraafplaatsen beschikken over een speciaal strooiveld. De verstrooiing kan door medewerkers van de locatie worden uitgevoerd, maar soms mogen nabestaanden dit zelf doen.
Vraag vooraf of de familie bij de verstrooiing aanwezig kan zijn en of er gelegenheid is voor een kort afscheidsmoment.
Sommige locaties beschikken over een algemeen monument waarop namen kunnen worden vermeld.
As verstrooien in de natuur
Een bos, park, duingebied of andere natuurlijke omgeving kan een mooie plek zijn om as te verstrooien. Wel moet de beheerder of grondeigenaar hiermee akkoord gaan.
Houd ook rekening met andere bezoekers en met mogelijke natuurregels. Het is meestal niet wenselijk om de as direct langs een druk wandelpad, op begroeiing of op een plek met veel recreatie te verstrooien.
Denk bovendien goed na over de toekomst. Een natuurgebied kan veranderen, worden afgesloten of een andere bestemming krijgen.
As verstrooien in de eigen tuin
Op eigen grond is verstrooien in veel gevallen mogelijk. Toch is het verstandig om de keuze goed te overwegen.
Wanneer de woning later wordt verkocht, blijft de as op de betreffende plek achter. Eenmaal verstrooide as kan niet meer worden verzameld en meegenomen.
Bij een huurwoning is vooraf toestemming van de verhuurder nodig. Woont u in een appartement met een gezamenlijke tuin, dan is toestemming van de eigenaar of vereniging van eigenaars doorgaans noodzakelijk.
Verstrooien op zee of ander water
As kan ook worden verstrooid op zee, een meer of een rivier. Dit kan vanaf de kust, een boot of via een gespecialiseerde aanbieder.
Voor een rustige verstrooiing kan een strooikoker worden gebruikt. Daarnaast bestaan er oplosbare waterurnen. Deze worden op het water geplaatst, zinken na enige tijd en lossen vervolgens geleidelijk op.
Controleer vooraf welke regels gelden voor de gekozen waterlocatie. Bij een georganiseerde vaartocht kan de aanbieder uitleg geven over de mogelijkheden, vaargebieden en weersomstandigheden.
Asverstrooiing vanuit de lucht
In sommige gevallen kan crematie-as vanuit een vliegtuig, helikopter of luchtballon worden verstrooid. Hiervoor zijn gespecialiseerde bedrijven beschikbaar.
Vanwege veiligheids- en milieuregels kan dit niet op iedere locatie. De aanbieder bepaalt doorgaans waar de verstrooiing mag plaatsvinden en welke documenten nodig zijn.
As begraven of verstrooien in een herinneringsbos
Een herinneringsbos biedt een natuurlijke plek waar overledenen kunnen worden herdacht. Afhankelijk van de locatie kan de as worden begraven of verstrooid.
Soms wordt de asbestemming gekoppeld aan een boom, struik of andere natuurlijke markering. Daardoor ontstaat een plek die nabestaanden later kunnen bezoeken.
Niet ieder herinneringsbos biedt dezelfde mogelijkheden. Vraag daarom vooraf naar:
- de manier waarop de as wordt geplaatst;
- de duur van de herdenkingsplek;
- de mogelijkheid om een boom te kiezen;
- toegestane urnen;
- naamplaatjes of andere markeringen;
- bereikbaarheid van het terrein;
- kosten en onderhoud.
Een urn of herinneringsobject op maat
Een standaardurn past niet bij iedere persoon of iedere